جدول گشتاور پیچ
آیا تا به حال دیدهاید که یک مکانیک با تمام زور بازوی خود روی آچار فشار میآورد تا پیچ را “سفت” کند؟ شاید این روش برای تعمیر دوچرخه جواب دهد، اما در سازههای عظیم صنعتی و سولهها، این کار یعنی بازی با جان انسانها!
سفت کردن بیش از حد باعث “بریدن پیچ” میشود و شل بستن آن باعث “باز شدن اتصال”.
راه حل چیست؟ استفاده از جدول گشتاور پیچ و ابزار دقیقی به نام ترکمتر. در این مقاله از پایاپیچ، علمِ پشتِ سفت کردن اتصالات را به زبان ساده بررسی میکنیم.
گشتاور (Torque) دقیقا چیست؟
به زبان ساده، گشتاور نیرویی است که باعث گردش پیچ میشود. اما در مهندسی، گشتاور یعنی “میزان نیروی لازم برای ایجاد پیشتنیدگی در پیچ”.
وقتی شما پیچی را طبق جدول گشتاور پیچ سفت میکنید، پیچ اندکی کش میآید (مثل فنر). این کشش باعث میشود قطعات به هم فشرده شوند و اصطکاک لازم ایجاد شود. اگر گشتاور کم باشد، پیچ کش نمیآید و اگر زیاد باشد، پیچ تسلیم شده و میشکند.
چرا به جدول گشتاور پیچ نیاز داریم؟
هر پیچی ظرفیت محدودی دارد. یک پیچ نمره ۱۰ معمولی (گرید ۵.۶) تحمل فشار کمتری نسبت به یک پیچ نمره ۱۰ خشکه (گرید ۱۰.۹) دارد.
بنابراین، نمیتوانیم همه پیچها را به یک اندازه سفت کنیم. جدول گشتاور پیچ به ما میگوید که برای هر “سایز” و هر “گرید”، دقیقاً چه مقدار نیرو (نیوتنمتر) لازم است. در صورتیکه نیاز به خرید پیچ و مهره فولادی دارید میتوانید به این قسمت از سایت مراجعه نمایید.
نمونه جدول گشتاور استاندارد (بر اساس نیوتنمتر Nm)
در اینجا مقادیر حدودی برای پیچهای پرکاربرد صنعتی (خشکه) آورده شده است. (این اعداد برای پیچهای روغنکاری نشده هستند):
| سایز پیچ (mm) | گرید 8.8 (خشکه معمولی) | گرید 10.9 (خشکه عالی) | گرید 12.9 (آلن) |
| M10 | 49 Nm | 69 Nm | 83 Nm |
| M12 | 85 Nm | 120 Nm | 145 Nm |
| M16 | 210 Nm | 295 Nm | 355 Nm |
| M20 | 425 Nm | 580 Nm | 690 Nm |
| M24 | 730 Nm | 1000 Nm | 1200 Nm |
| M30 | 1450 Nm | 2000 Nm | 2400 Nm |
نکته: این مقادیر تقریبی است. برای پروژههای حساس، حتماً دیتاشیت تولیدکننده را چک کنید.
ابزار حیاتی: ترکمتر (Torque Wrench)
دانستن اعداد جدول گشتاور پیچ بدون داشتن ابزار مناسب، بیفایده است. شما نمیتوانید با “حس لامسه” بفهمید نیرو الان ۴۰۰ نیوتن است یا ۵۰۰ نیوتن!
برای این کار باید از “آچار ترکمتر” استفاده کنید.
-
عدد مورد نظر (مثلاً ۵۸۰ نیوتن برای پیچ M20 گرید ۱۰.۹) را روی دسته آچار تنظیم میکنید.
-
پیچ را سفت میکنید.
-
وقتی به گشتاور رسیدید، آچار صدای “تِـق” میدهد و خلاص میکند.
دو اشتباه خطرناک در سفت کردن پیچ
ما در پایاپیچ بارها شاهد خرابیهایی بودهایم که ربطی به کیفیت پیچ نداشتند، بلکه مشکل در نصب بود:
۱. سفت کردن بیش از حد
برخی فکر میکنند “هرچه سفتتر، بهتر”. اما این غلط است. اگر پیچ را بیش از حدِ جدول گشتاور پیچ سفت کنید، رزوهها له میشوند یا بدنه پیچ دچار “ترک ریز” میشود که مدتی بعد ناگهان میبرد.
۲. نادیده گرفتن روغنکاری
آیا پیچ خشک است یا روغنی؟ اگر به پیچ روغن بزنید، اصطکاک کم میشود. بنابراین با نیروی کمتری، فشار بیشتری وارد میشود. اگر از جدول پیچ خشک برای پیچ روغنی استفاده کنید، احتمالاً پیچ را میبُرید!
سخن پایانی
اتصالات پیچ و مهره، علم دقیقی دارند. خرید بهترین پیچ جهان از پایاپیچ، تنها نیمی از راه است. نیمه دیگر، نصب صحیح و استفاده از ترکمتر است.
ما همیشه به مشتریانمان توصیه میکنیم: “قبل از آچارکشی، گرید پیچ را چک کنید و عدد دقیق را از جدول بخوانید.”
آیا برای پروژه خود نیاز به پیچهای کالیبره شده و باکیفیت دارید؟ برای استعلام قیمت و مشاوره فنی با ما تماس بگیرید.
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.